Türk denizcilik tarihinin ve kültürel mirasının görsel hafızasını fırçasıyla ölümsüzleştiren usta ressam ve çizer Haslet Soyöz, aramızdan ayrılışının birinci yıl dönümünde çok özel bir sergiyle anılıyor.
Türkiye’nin ilk ve tek sanayi müzesi olan Rahmi M. Koç Müzesi, 2003 yılından bu yana müze çatısı altında altı farklı sergiye imza atan sanatçının anısını “Denizlere Haslet Kaldık” sergisiyle yaşatıyor.
28 Mayıs’ta kapılarını açan ve 7 Haziran tarihine kadar müzenin Kayıkhane Sergi Salonu’nda ziyarete açık olacak sergi, Soyöz’ün gemilere, fenerlere ve deniz insanlarına duyduğu derin tutkuyu ve arkasında bıraktığı devasa görsel arşivi gözler önüne seriyor.
Ustalıkla resmedilen 17 eserlik özel seçki
Sergi, usta sanatçının geçmiş yıllarda Rahmi M. Koç Müzesi’nde sergilenen ve büyük beğeni toplayan 17 tablosundan oluşuyor. Eserlerinde gemileri ve fenerleri yalnızca teknik ayrıntılarıyla değil, yaşanmışlıkları ve ruhlarıyla resmeden Soyöz’ün sergide yer alan bazı ikonik tabloları ve hikâyeleri şöyle:
- Gülcemal: 1874’te İrlanda’da üretilen ve asıl adı Germanic olan bu efsanevi vapur, 1910’da Osmanlı tarafından satın alınarak padişahın annesinin adını aldı. Görev süresi boyunca Kuva-yi Milliye kahramanlarından askerlere kadar binlerce kişiyi taşıdı. En büyük tarihi önemi ise 1920 yılında Türk Bayrağı ile Atlas Okyanusu’nu geçerek ABD’ye giden ilk vapur olmasıdır. Ayrıca Mustafa Kemal Atatürk’ün hafızalara kazınan çift çapa yastıklı ünlü fotoğrafı, tam 100 yıl önce, 5 Juni 1926’da bu gemide çekilmiştir.
- Rumeli Feneri: İstanbul Boğazı’nın Karadeniz’e açıldığı stratejik noktada, denizden 58 metre yükseklikte konumlanan 30 metrelik bu tarihi fener, yüzyıllardır denizcilere yol gösteriyor. 1933 yılında Fransızlara verilen imtiyazın iptaliyle tamamen millileştirilen fener, Soyöz’ün fırçasıyla tuvale taşındı.
- Anadolu Feneri: Boğaz’ın Anadolu yakasındaki Karadeniz çıkışında 1856 yılında inşa edilen, denizden 75 metre yükseklikteki bu köklü yapı da sanatçının “Fenerler” serisinden bu sergiye taşınan nadide eserler arasında.
Seçkide ayrıca Gemlik, Midilli, Yzb. Murad Bey, Layter 19, Taşköprü, Filikada Mürettebat, Gayret-i Vataniye, Vatan, Kotra gibi gemi portrelerinin yanı sıra Kızılada, Knidos, İğneada ve Rumeli Karaburun fenerlerinin tabloları da yer alıyor.
“Portrelerini değil ruhlarını yansıtmak istedim”
Haslet Soyöz, denizcilik tarihini belgelerken motivasyonunu şu sözlerle ifade etmişti:
“Gemilerin hikâyelerini dinledim, onlarla ilgili bilgi topladım. Resmederken sadece portrelerini değil ruhlarını da yansıtmak istedim.”
Sanatçının bu duygusal ve derin felsefesinden ilham alan anma sergisi, ziyaretçilerini dalgaların, fener ışıklarının ve yaşanmış hikâyelerin eşliğinde Türkiye’nin denizcilik hafızasına doğru hüzünlü ve gururlu bir yolculuğa davet ediyor. Sergi, 7 Haziran’a kadar Rahmi M. Koç Müzesi’nde görülebilir.
