Haliç kıyısındaki büyüleyici atmosferinde endüstri, ulaşım ve iletişim tarihine ışık tutan Rahmi M. Koç Müzesi, kara yolu ulaşımı koleksiyonunu çok özel bir seçkiyle genişletiyor.
Dünyaca ünlü koleksiyonerler Daniel Ward ve kardeşi Toby Ward’ın imzasını taşıyan “Ward Kardeşler Bisiklet Koleksiyonu”, müzeye kazandırılan 23 nadide parça ile ziyaretçilerini ağırlamaya başladı.
Çoğu 19. yüzyıl ortasına tarihlenen bu yeni seçki, mühendislik tarihinin evrimini gözler önüne sererken; bisikletin sosyal yaşamı, modayı ve bireysel özgürlükleri nasıl şekillendirdiğini de nostaljik bir dille anlatıyor.
İşte yaklaşık iki asırlık dönüşüm hikâyesini barındıran koleksiyondan öne çıkan efsanevi modeller:
Johnson Hobby Horse Bisiklet (1818)
- Özelliği: Bisikletin en ilkel ve henüz pedalın icat edilmediği erken dönem formudur.
- Çalışma Prensibi: Sürücüler, sele üzerine oturup ayaklarıyla yerden güç alarak (tıpkı bir koşu bandında gibi) ilerliyordu.
- Tarihi Önem: İlk formu Baron Karl von Drais tarafından tasarlansa da, İngiliz araba üreticisi Denis Johnson tarafından geliştirildi. 1818-1820 yılları arasında İngiltere’de aristokrat çevrelerde bir “moda çılgınlığına” dönüştü.
Coventry Rotary (1880)
- Özelliği: İki küçük sıralı tekerlek ve bir büyük yan tekerlekten oluşan sıra dışı, üç tekerlekli bir tasarım.
- Tarihi Önem: James Starley tarafından geliştirilen ve Rudge Company tarafından üretilen bu model, özellikle kadınların bisiklet kullanımını teşvik etmek amacıyla tasarlandı. Direksiyon yerine el kollarıyla kontrol edilen ve geniş yük taşıma kapasitesine sahip olan bu araç, dönemin fotoğrafçıları ve balıkçıları arasında da bir hayli popülerdi.
Ladies’ Tricycle (1895)
- Özelliği: Singer firması tarafından üretilen, havalı lastikleri ve konforlu arka taşıma sepetiyle dönemin “lüks” ulaşım aracı.
- Tarihi Önem: 1881 yılında Kraliçe Victoria’nın kendisi için bir çift üç tekerlekli bisiklet satın almasıyla bu modeller İngiltere’de statü sembolü haline geldi; hatta kadınlara özel bisiklet kulüpleri ve dergilerinin kurulmasına öncülük etti.
American Star Bisiklet (1889)
- Özelliği: Alışılagelmiş yüksek tekerlekli (ön tekerleği devasa, arkası küçük) modellerin tam aksine, tekerlek düzeninin tersine çevrildiği yenilikçi tasarım.
- Tarihi Önem: Küçük tekerleğin öne alınmasıyla sürücünün ağırlık merkezi geriye kaydırıldı ve o dönem sıkça yaşanan “öndeki dev tekerlek yüzünden takla atma” güvenlik sorunu çözüldü. Bu bisikletin güvenliğini kanıtlamak için dönemin en ikonik reklam kampanyalarından biri yapılmış ve bisiklet, ABD Kongre Binası’nın (Capitol) merdivenlerinden aşağı sürülerek tanıtılmıştır.
Hem öğretici hem nostaljik bir deneyim
Rahmi M. Koç Müzesi’nin mevcut iki tekerlekli koleksiyonuyla birleşen bu yeni seçki, pedalsız ilk prototiplerden zincirli ve modern tasarımlara geçişin teknik detaylarını incelerken, ziyaretçilerine zamana meydan okuyan görsel bir şölen sunuyor. Tasarım ve tarih meraklıları için kaçırılmayacak bu sergi, müzenin kara yolu ulaşımı bölümünde görülebilir.
